kavramKaynaklı

Kam Davulu: Ayin Aracı ve Kaynaklardaki Yeri

Kam davulunun kaynaklardaki yeri: İnan'a göre ayin aracı, Altay ve Yakut sahası terimleri, Roux'nun evren modeli yorumu ve dayanaksız savlar. Atıflı künye.

Kam davulu nedir

Kam davulu, kamın ayinde kullandığı davuldur. Abdülkadir İnan, Tarihte ve Bugün Şamanizm adlı eserinde davulu kam ayininin temel araçlarından biri olarak anlatır[1]. Kamın kendisi, görevleri ve ruh dünyasıyla ilişkisi Kam nedir maddesinde işlenir. Bu madde nesneye, yani davula bakar.

Davula ilişkin kaynak malzemesinin büyük bölümü Altay, Yakut ve Sibirya sahasından gelir. İbrahim Dilek’in Türk Mitoloji Sözlüğü bu sahanın mitolojik terimlerini madde madde derler[2]. Bu sahadan okunan bilgi Türk topluluklarının tamamına genellenmez. Maddedeki her cümle, hangi sahadan ve hangi araştırmacıdan geldiğini söyler.

Üç kaynak, üç ayrı iş

İnan davulu ayin düzeninin içinde, kamın kullandığı araç olarak aktarır ve davul tasvirini sahaya bağlı verir[1]. Okurun İnan’dan alacağı şey, davulun ayindeki yeridir.

Jean-Paul Roux, Türklerin ve Moğolların eski dinini ele aldığı çalışmasında şaman davuluna Türk ve Moğol çerçevesinde yer verir ve onu yorumlar[3]. Roux’nun çerçevesi Altay ve Yakut derlemelerinden geniştir. Bu iki kaynağın kapsamı aynı değildir; birinin söylediği öbürü için varsayılmaz.

Dilek’in sözlüğü ise terim düzeyinde çalışır. Altay, Yakut ve Sibirya sahasının sözcüklerini ve maddelerini bir arada sunar, bu yüzden davulla ilgili bir adın hangi sahada kullanıldığını sormak isteyen okur için başvuru kaynağıdır.

Burada bir ayrım var: İnan malzemeyi aktarıyor, Dilek terimi veriyor, Roux yorum ekliyor. Davul hakkında okunan bir cümlenin bu üç işten hangisine ait olduğu, cümlenin ne kadar sağlam olduğunu belirler.

Yapım malzemesi ve süsler

İnan davulun yapım malzemesini ve üzerindeki süsleri, davul tasviri geçen bölümde sahaya bağlı olarak verir[1]. Sahaya göre değiştiği için bu maddede tek bir davul tarif edilmez. Ölçü, parça sayısı ve tarih de yer almaz, çünkü sayfası gösterilemeyen bir rakam bu sitede olgu olarak yazılmaz.

Davul yüzeyindeki çizimler yoruma en açık konudur. Çizimlerin anlamına dair bir eşleştirme yalnızca ikincil literatürde açıkça yazıldığı yerde ve araştırmacının adıyla aktarılır. Kaynağı gösterilemeyen bir yorum, ne kadar yaygın olursa olsun, olgu cümlesine dönüşmez.

Evren modeli yorumu

Roux, davul çizimlerini evrenin bir modeli olarak okuyan yorumu ortaya koyar[3]. Bu okuma Roux’ya aittir ve davulu yapan topluluklardan gelen bir açıklama olarak sunulmaz. Roux’ya göre davul bir evren modelidir; bu cümle davulun gerçekte ne olduğunu değil, Roux’nun onu nasıl yorumladığını bildirir.

Evrenin katmanları ve ağaç imgesi kendi kaynaklarıyla ayrı maddelerde işlenir. Hayat ağacı ve Yer-Su maddeleri aynı evren tasarımına başka yönlerden bakar. Davulun bu tasarımı taşıdığı savı ancak Roux’ya ya da onunla aynı konuyu tartışan bir araştırmacıya bağlanarak yazılabilir. Siteye ait bir okuma ise şudur: İnan’ın davulu ayin aracı olarak anlatması ile Roux’nun davulu evren modeli olarak yorumlaması aynı soruya verilmiş iki ayrı cevap değildir. Biri davulun ne için kullanıldığını, öbürü çizimlerinin ne anlama gelebileceğini ele alır.

Dayanağı olmayan savlar

Her kamın aynı tip davul kullandığı savı bu maddede dayanaksız sayılır. İnan davulu sahaya bağlı anlatır; bu anlatım tek tip davul fikriyle uyuşmaz[1].

Davul çizimlerinin bir alfabe gibi okunabildiği savı için de kaynak gösterilemiyor. Maddenin dayandığı eserlerden hiçbiri çizimlere harf değeri vermez, Roux’nun yorumu da bir okuma biçimi sunar, bir yazı sistemi iddia etmez. Bu yüzden böyle bir sav, kim söylerse söylesin, olgu olarak yazılmaz.

Davulun şifa verdiği gibi güncel uygulama iddiaları bu maddenin kapsamı dışında kalır. Madde kaynaklardaki davulu ele alır, bugünkü atölye ve ayin pratiklerini değil.

Devam okuması

Davulun sahibini, kamın görevlerini ve ayinin akışını görmek için Kam nedir maddesine geçin.