İstemi
İstemi, Orhun yazıtlarında Bumin Kağan ile birlikte anılan kağanın adıdır. Yazıt anlatısında devletin kuruluşu bu iki adla başlar. Neşrin tanıtımına göre İstemi, Bumin'in kardeşidir ve devletin batı kanadını yönetmiştir.
Adın kaydı
İstemi adı, yazıtlarda tek başına değil, Bumin ile birlikte geçer. Kül Tigin yazıtının doğu yüzündeki anlatı, insan oğlunun üzerine ecdadım Bumin Kağan ve İstemi Kağan oturmuş diyerek başlar.[1] Aynı cümle Bilge Kağan yazıtında da yer alır; yani ad iki ayrı anıtta kayıtlıdır.
Ergin’in neşrindeki tanıtıma göre İstemi, Bumin’in kardeşidir ve 576 yılına kadar devletin batı bölümünün kağanlığını yürütmüştür.[2] Yazıt metni bu görev ayrımını anlatmaz; bilgi, neşrin tarih tanıtımından gelir.
Kök ve anlam
Bu künye adın kökü ve anlamı icin iddia taşımıyor. Ad taranan sözlüklerde karşılık bulmuyor. Kaydı sağlam, kökeni açık olmayan adlardandır.
Bugünkü kullanım
Ad bugün de kullanılır ve kullanıldığında doğrudan bu yazıt kaydına bağlanır. Bu, sitedeki adların bir kısmı icin geçerli olan durumdur: adın yaşaması, anlamının bilinmesinden değil, tarihi kaydının güçlü olmasından gelir.
Eski yazıyla yazımı
Sayfanın sağındaki kartta adın Orhun yazısıyla yazımı duruyor. Bu yazım harf karşılıklarıyla yapılmış bir çevrimdir, yazıttaki yazımın tıpkıbasımı değildir. İki sebeple: Orhun yazısında ünlüler çoğu zaman yazılmaz, burada okunabilirlik icin yazıldı; ayrıca ünsüzlerin kalın ve ince çiftleri kelimenin ünlü sırasına göre seçildi. Yazıttaki fiili harf dizisi icin tıpkıbasım karşılaştırması gerekir, o yapılmadan bu kart “yazıtta böyle yazıyor” demez.