Bayındır
Bayındır, Dede Korkut Kitabı'nda Oğuz'un başındaki hanın adıdır; beyler onun otağında toplanır, anlatılar çoğu zaman onun düzenlediği toylarla başlar. Aynı ad, Oğuz boylarından birinin de adıdır , kitapta kişi adı, boy teşkilatında boy adıdır.
Adın kaydı
Bayındır, Dede Korkut Kitabı’nda Oğuz’un başındaki hanın adıdır. Anlatılar sık sık onun kurduğu toyla açılır: beyler Bayındır Han’ın sohbetine gelir, otağı kurulur, sofra kurulur.[1] Kitapta kendisi çoğu boyda öne çıkan kişi değildir ama düzenin merkezinde durur , olaylar onun huzurunda başlar.
Kişi adı mı, boy adı mı
Bu adın en dikkat çeken yanı, iki ayrı düzlemde birden bulunmasıdır. Dede Korkut’ta bir kişiyi karşılar; Oğuz boy teşkilatında ise bir boyun adıdır.[2]
İkisini birbirine indirgemek doğru değildir. Boy adının kişiden mi, kişinin boydan mı ad aldığı bu künyenin cevaplayabileceği bir soru değildir; elimizdeki kayıt ikisinin de var olduğunu gösterir, sıralamayı göstermez.
Kök ve anlam
Bu künye adın kökü icin iddia taşımıyor. Ad, taranan eski Türkçe sözlüklerinde bir madde olarak karşılık bulmuyor.
Eski yazıyla yazımı
Sayfanın sağındaki kartta adın Orhun yazısıyla yazımı duruyor. Bu yazım harf karşılıklarıyla yapılmış bir çevrimdir, yazıttaki yazımın tıpkıbasımı değildir. İki sebeple: Orhun yazısında ünlüler çoğu zaman yazılmaz, burada okunabilirlik icin yazıldı; ayrıca ünsüzlerin kalın ve ince çiftleri kelimenin ünlü sırasına göre seçildi. Yazıttaki fiili harf dizisi icin tıpkıbasım karşılaştırması gerekir, o yapılmadan bu kart “yazıtta böyle yazıyor” demez.